Kalian semua jangan sampai memiliki watak yang satu ini. Serius, cak.
Wong cethil kuwi, lek jowo timuran, dijenengi wong sing "medit", "nggegem", utowo "mleki". Tegese podo: pelit, kikir, ora gelem bagi-bagi, seneng numpuk dewe tapi angel metu.
Tapi cak, coba pikirno sediluk. Wong cethil kuwi sejatine merugi dewe.
 |
| "Cethil, medit, nggegem — semua artinya pelit. Tapi dalam filosofi Jawa, watak ini bukan cuma soal uang. Ini soal hati yang sempit. 🌿" |
Lho kok merugi? Iyo, cak. Soale:
Pertama, rejekine ora bakal tambah gara-gara ditumpuk.
Rejeki kuwi dudu kayak banyu ndem kolam sing lek ditutup bakal kebak. Rejeki kuwi kayak banyu kali — lek terus ngalir, terus seger. Tapi lek ditahan terus, yo bakal mandek, bakal bau, bakal dadi sarang penyakit.
Wong Jowo duwe unen-unen: "Sopo nandur, ngunduh." Sing nandur kebaikan, ngunduh kebaikan. Tapi lek sing ditandur kuwi pelit, yo sing diunduh kuwi kesendirian. Wong ora bakal gelem cedak-cedak ambek wong sing medit.
Kedua, watak cethil kuwi nggawe atine sempit.
Cak, coba perhatikno wong sing seneng berbagi. Mesthi pasuryane adem, senyumane gampang, atine plong. Kenapa? Soale ora ono beban numpuk-numpuk. Ora ono wedi kehilangan. Ora ono pikiran "kowe entuk piro, aku entuk piro".
Tapi wong cethil? Pikirane terus ngitung. Terus was-was. Terus curiga. "Areh diutangi, mengko ra mbalik." "Areh dibagi, mengko aku kurang." Urip'e dadi ora tenang, cak. Atine sesak ambek itungan sing ora ono enteke.
Ketiga, wong cethil bakal kehilangan sing paling mahal: paseduluran.
Cak, duwit iso digolek. Barang iso dituku. Tapi paseduluran, kekancanan, rasa hormat teko tonggo-tonggo? Iku ora iso dituku ambek duwit sak gunung pisan.
Lek kowe kondang medit, wong bakal adoh. Ora mergo kowe mlarat, tapi mergo kowe ora gelem berbagi. Lan lek wis ono masalah, sopo sing arep nulungi? Wong sing biyen kowe tampik pas dheweke butuh, mesthi yo bakal eling.
Filosofi Jawa Soal Berbagi
Wong Jowo kuwi, cak, duwe falsafah sing indah babagan berbagi:
"Urip iku urup." Hidup itu menyala. Maksudnya, urip sing sejati kuwi urip sing iso madangi (menyinari) uwong liyo. Lek kowe urip tapi ora iso mbiyantu uwong liyo, yo opo bedane ambek lampu sing ora ono listrik'e? Ono, tapi ora ono guna.
Terus ono maneh: "Sepi ing pamrih, rame ing gawe." Berbagi tanpa ngarep balasan. Ora usah nunggu dipuji. Ora usah ngenteni uwong liyo mbales. Cukup berbag**i, soale iku sing bener.
Lan sing paling terkenal: "Memayu hayuning bawana." Memperindah dunia. Wong Jowo ora urip kanggo awake dewe. Urip kanggo memperindah dunyo. Lan memperindah dunyo kuwi ora kudu ambek duwit sak milyar. Kadang cukup ambek traktir kancane kopi siji, utowo mbagekno sego bungkus kanggo tonggo sing lagi kesusahan.
Tapi Cak, Bedakno Medit Ambek Hemat Yo!
Nah, iki penting. Akeh sing salah paham. Medit ambek hemat kuwi bedo.
Hemat kuwi: kowe ngerti kapan kudu ngeluarke duwit, kapan kudu nyimpen. Kowe ora boros, tapi lek ono sing butuh, kowe gelem mbantu. Kowe ngukur kemampuanmu. Iku wong sing wicaksana.
Medit/Cethil kuwi: kowe duwe, tapi kowe ora gelem mbantu. Padahal kowe iso. Kowe numpuk-numpuk terus, tapi pas ono sing butuh, kowe nggawe alesan. "Aku yo lagi butuh." "Mengko wae." "Akeh tanggungan." Padahal kabeh kuwi mung alasan kanggo nutupi atine sing medit.
Dadi cak, ojo salah. Dadi hemat iku apik. Dadi cethil iku sing kudu dihindari.
Terus Piye Carane Ben Ora Cethil?
Gampang-gampang angel, cak. Tapi iso dilatih:
1. Mulai seko sing cilik. Ora kudu langsung sedekah sak juta. Mulai seko traktir kanca kopi. Mulai seko bagi makanan kanggo tonggo. Mulai seko senyum lan sapa kanggo uwong sing liwat. Iku yo berbag.
2. Latih atine ben ora wedi kekurangan. Wong cethil kuwi asline wedi. Wedi mengko kurang. Wedi mengko ora entuk. Padahal rejeki kuwi wis ono sing ngatur. Sing penting kowe berusaha, sing penting kowe berbagi, sing penting kowe ora medhit. Sisane, serahke Gusti Allah.
3. Eling-eling pas kowe sing dibantu. Cak, kowe pasti tau ono neng posisi butuh. Pas kowe susah, pas kowe butuh utangan, pas kowe butuh bala. Lan pas ono uwong sing nulungi kowe tanpa pamrih, opo rasane? Adem, to? Nah, dadi uwong sing iso nggawe uwong liyo ngrasakke adem kuwi.
4. Aja ngitung terus. Kadang, berbag**i kuwi dudu soal duwit. Kadang soal waktu. Kadang soal tenaga. Kadang soal kuping sing gelem ngrungokke. Lek kowe ngitung terus "aku wis mbantu piro, dheweke wis mbantu piro", yo kuwi ora berbag. Kuwi transaksi.
Penutup: Dadi Wong Sing Gampang Tangane, Cak
Urip kuwi sediluk, cak. Ra usah dienggo numpuk-numpuk terus nganti lali berbagi. Ra usah dienggo ngitung terus nganti lali ngrasakke senenge mbantu uwong.
Wong Jowo ngomong: "Sing sopo gelem nandur, bakal ngunduh." Lek kowe nandur kebaikan, kowe bakal ngunduh kebaikan. Tapi lek kowe nandur cethil, sing bakal kowe unduh yo kesendirian.
Dadi, cak, dadi uwong sing gampang tangane. Gampang berbagi. Gampang nulungi. Ora kudu sugih. Ora kudu duwe akeh. Cukup duwe ati sing gelem.
Soale, ing pungkasan, sing bakal dikenang uwong seko kowe dudu piro akehe duwitmu. Tapi piro akehe uwong sing wis tau kowe bantu. Piro akehe uwong sing ngrasakke adem mergo kowe ono.
Urip iku urup, cak. Madangno, ben dunyo iki tambah padang. 🌿
Wong nok daerahmu ono istilah liyo kanggo "cethil" utowo "medit"? Ayo dibagi neng komentar. Sopo ngerti iso nambahi kosa kata kito kabeh. Lan lek kowe duwe pengalaman karo wong sing medit utowo malah pengalaman karo wong sing seneng berbag**i, ceritakno yo cak. 🤍
Tag :
Kamus Jawa
