Surabaya, 2 Agustus 2026 - Petang
Nalika nyebutake Gunung Bromo, sing katon ing pikiran kita mesthi pemandangan lautan pasir lan sunrise sing endah banget. Nanging, ing satengahing kaendahan alam kasebut, ana sawijining komunitas sing urip bebrayan kanthi guyub rukun lan nggugemi adat istiadat sing kenthel. Dheweke yaiku Masyarakat Tengger, suku asli sing dadi penjaga spiritual ing kawasan Tengger, Jawa Timur.
 |
| Warga Tengger nganggo busana adat putih nalika mlaku ing lautan pasir Bromo — simbol kesucian lan harmoni karo alam |
Asal-Usul Jeneng "Tengger" lan Sejarah Sing Kenthel
Akeh sing takon, saka ngendi sejatine asale jeneng "Tengger"? Miturut kapercayan lan sejarah lisan sing diwarisake turun-temurun, tembung "Tengger" asale saka basa Jawa Kuno, yaiku "Tenggering Budi" sing tegese teguh ing pendirian utawa nggugemi kabecikan.
Ana uga sing ngaitake jeneng iki karo legenda Roro Anteng lan Joko Seger, leluhur sing dipercaya dadi cikal bakal masyarakat Tengger. Masyarakat Tengger ora mung diarani minangka warga sing manggon ing dataran tinggi, nanging uga minangka penjaga harmoni antarane manungsa, leluhur, lan alam.
Filosofi Urip: Sinkretisme lan Ngajeni Alam
Yen diomongake babagan kepercayaan, masyarakat Tengger nduweni corak spiritual sing unik lan apik. Agama sing digugemi umume yaiku Hindu Tengger, nanging ing prakteke, ana perpaduan (sinkretisme) sing kenthel antarane unsur Hindu, Buddha, animisme, lan uga nilai-nilai Kejawen Jawa Timur.
Wong Tengger ora nyembah arca utawa reca kaya ing pura-pura umume, nanging langsung nyembah Hyang Widhi Wasa (Gusti Kang Murbeng Dumadi). Konsep utama ing urip padinan yaiku Memayu Hayuning Bawana, yaiku nguri-uri lan njaga keseimbangan alam. Gunung, kali, lan wit-witan dianggep minangka papan sing suci, dadi ora kagodha kanggo ngrusak.
Yadnya Kasada: Puncak Wujud Syukur lan Nglestariake Janji
Ora lengkap yen ngomongake budaya Tengger tanpa nyebutake Upacara Yadnya Kasada. Ritual saben taun iki dadi salah sawijining warisan budaya sing paling megah ing Jawa Timur.
Nalika para warga lan Dukun Padha munggah menyang pucuking Gunung Bromo kanggo nguncalake sesajen (hasil bumi, ternak, lan woh-wohan) menyang kawah, iku dudu mung tontonan wisata. Iki minangka wujud rasa syukur marang Gusti lan nglestariake janji luhur Roro Anteng lan Joko Seger. Kasada ngajari kita babagan keikhlasan ngasorake ego kanggo njaga keseimbangan alam semesta.
Warisan sing Tetep Urip
Ing jaman modern sing serba cepet iki, masyarakat Tengger mbuktekake yen tradisi lan teknologi bisa mlaku bebarengan. Dheweke tetep nggugemi adat, nganggo busana tradhisional nalika upacara, nanging uga terbuka karo perkembangan jaman.
Kanggo panjenengan sing seneng njelajah budaya, mampir menyang desa-desa ing sekitar Bromo (kaya Cemoro Lawang utawa Ngadisari) dadi pengalaman sing ora bakal dilalekake. Ing kono, kita ora mung nonton, nanging bisa sinau akeh babagan carane ngurmati alam lan njaga warisan leluhur kanthi ati sing tulus.
Tag :
Ngomong
